Uwagi Konfederacji Lewiatan do PO Inteligentny Rozwój 2014-2020, wersja z września 2013
2013-10-23
Program Inteligentny Rozwój 2014-2020 jest coraz lepszy. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego uwzględniło ważne postulaty Lewiatana. Przede wszystkim punkt ciężkości w programie przeniesiono na projekty przedsiębiorców, przy czym te obciążone największym ryzykiem, a więc przedsięwzięcia badawczo - rozwojowe mają być finansowane przy pomocy dotacji, te w których ryzyko jest mniejsze, przede wszystkim polegające na wdrożeniu nowości do produkcji, będą korzystać z instrumentów zwrotnych na preferencyjnych warunkach lub instrumentów łączących elementy dotacyjne ze zwrotnymi.
Co ważne, program jako priorytetowy obszar interwencji, także na poziomie budżetu, traktuje B+R realizowane lub zamawiane przez firmy. To niewątpliwie zmiana jakościowa w stosunku do SPO WKP i PO IG i duże wyzwanie dla wdrażających i korzystających ze wsparcia, ale też bezpośrednia odpowiedź na słabości gospodarki, gdzie znikome zaangażowanie firm w B+R pozostaje kluczowym czynnikiem hamującym innowacje.
Istotne zmiany, w porównaniu do pierwszych wersji PO IR, wprowadzono do Osi IV - skierowanej do sektora nauki. Autorzy programu deklarują, zgodnie z uwagami Konfederacji, iż wsparcie zostanie ukierunkowanie na projekty badawcze stanowiące wkład w proces budowy gospodarki opartej o wiedzy. Zakłada się wprowadzenie wymogu udostępnienia podmiotom zewnętrznym, zwłaszcza przedsiębiorcom, infrastruktury finansowanej w PO IR (typ projektu: „Rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej sektora nauki"), włączenie pracowników B+R przedsiębiorstw jako beneficjentów interwencji na rzecz kadr sektora B+R (typ projektu: „Rozwój kadr sektora B+R), włączenie kwestii związanych z rozwojem umiejętności w zakresie zarządzania badaniami naukowymi i współpracy z przedsiębiorstwami (typ projektu: „Rozwój kadr sektora B+R"). W osi pojawiają się również po raz pierwszy wskaźniki odnoszące się do komercjalizacji wyników prac B+R prowadzonych przez jednostki naukowe.
Lewiatan w swojej opinii wskazuje na słabości części diagnostycznej programu, zwłaszcza braki w danych dotyczących sektora nauki oraz fakt, iż przedsiębiorstwa opisywane są jako zwarte grupy (MŚP i duże), a różnice pomiędzy nimi traktowane wyłącznie jako rezultat rozmiaru firmy (co prowadzi do uproszczenia o fundamentalnym znaczeniu dla ostatecznego kształtu programu: duże przedsiębiorstwa posiadają wystarczający potencjał i zasoby do wdrażania innowacji i w ich przypadku nie występują niedoskonałości rynku uzasadniające wsparcie publiczne, MSP - takiego potencjału nie mają i funkcjonują na rynku charakteryzującym się różnymi ułomnościami). W konsekwencji poszczególne obszary interwencji mogą zostać podzielone na dostępne lub niedostępne firmom dużym, bez względu na rzeczywistą sytuację tych firm i branż, w których działają, na rynku.
Ponadto proponujemy wprowadzenie wymogu, aby każdy projekt badawczy prowadzony przez jednostki naukowe przewidywał komponent dotyczący komercjalizacji wyników prowadzonych w nim prac. Chodzi zwłaszcza o wprowadzenie analizy możliwości gospodarczego zastosowania rozwiązań wypracowanych w projekcie jako obligatoryjnego elementu wniosku o dofinansowanie.
Wskazujemy też na potrzebę zmian jeśli chodzi o zarządzanie budżetem programu - przede wszystkim planowanie naborów lub konkursów w taki sposób, który umożliwi przedsiębiorcom przygotowanie się do ubiegania o wsparcie (przede wszystkim poprzez ogłaszanie średnio i długoterminowych planów inwestycyjnych) oraz ocenę projektów firm. W tym ostatnim przypadku proponujemy narzędzia, które mogą być pomocne dla podniesienia jakości tej oceny (przede wszystkim ocena kolegialna, z zaangażowanie ekspertów branżowych, w tym zagranicznych oraz wykorzystanie badań patentowych, w tym zwłaszcza badań stanu techniki).
Prace nad programie Inteligentny Rozwój trwają. Lewiatana bierze w nich systematyczny udział. Nasze uwagi będą podlegały kojonym zmianom, w zależności od rozwoju prac i dokumentu, a także sygnałów płynących od członków.
Uwagi Konfederacji Lewiatan do Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020, październik 2013
Zachęcamy do kontaktu: mchmielewska@konfederacjalewiatan.info